To się dzieje bardzo szybko: pisk opon, głuche uderzenie, skowyt i pies toczy się bezwładnie po ulicy albo wylatuje na parę metrów w powietrze. Niezależnie od tego, jak bardzo nie ma się siły spojrzeć, niezależnie od tego, że samemu też pozostaje się pod wpływem szoku, działać trzeba szybko i zdecydowanie.

Po pierwsze, trzeba psa natychmiast wziąć na smycz, nieważne, czy leży, czy stoi cały roztrzęsiony. W razie czego, jeżeli smyczy nie ma pod ręką, trzeba go przynajmniej trzymać za obrożę, jednak zachowując ostrożność — pies jest pod wpływem szoku i może ugryźć nawet właściciela. Najlepiej wychowane i najbardziej posłuszne zwierzę może po wypadku próbować uciec, stąd konieczność zapięcia smyczy. Nawet, gdy pies leży jak martwy, trzeba go trzymać — potrafi nagłe zerwać się na nogi i uciec w siną dal.

Jeżeli pies jest nieprzytomny, należy jak najszybciej wyciągnąć mu język na wierzch, by nie dostał się do krtani i nie spowodował uduszenia zwierzęcia.

Istnieje wiele gatunków leptospirozy. Producenci szczepionek starają się, by zawierały one najważniejsze gatunki bakterii, wywołujących tę chorobę. Wiele z nich występuje w wodzie, zwłaszcza w wodzie stojącej, stąd bardziej narażone są psy, które często mają z wodą kontakt (psy myśliwskie). Pierwszym objawem leptospirozy bywa osłabienie nadgarstków. Wyraźnie widać, że pies ma większe trudności niż zwykle z pokonywaniem stopni. Potem pojawia się ogólne wyczerpanie; oczy, jak przy nosówce, czerwienieją. Jest bardzo źle, jeżeli dochodzi do biegunki i wymiotów. Zażółcenie oczu i błon śluzowych jest cechą bardzo ciężkiego przebiegu leptospirozy. Choroba ta przebiega zawsze razem z zapaleniem nerek. Świadczy o nim obecność białka w moczu.

Naturalnie już przy pierwszych objawach choroby powinieneś zgłosić się do weterynarza (tym bardziej że niektóre z wywołujących leptospirozę bakterii są groźne i dla człowieka), który oceni szanse na wyleczenie psa.

Występuje ono dosyć często i może być wywołane mechanicznie, na przykład przez zjedzenie zbyt gorącego pokarmu, na skutek uszkodzenia odłamkami kości lub innym ostrym przedmiotem. Może też być następstwem chorych zębów. Pielęgnacja zębów psa powinna nas szczególnie interesować, bowiem utrzymanie ich w dobrym stanie, to zdrowy przewód pokarmowy i zdrowa jama ustna. Warto kontrolować zęby psa, zwłaszcza dorosłego, i jeśli zachodzi potrzeba usuwać powstający kamień nazębny, który uszkadza dziąsła. Zalegające i gnijące pod kamieniem resztki jedzenia, poza przykrą wonią, prowadzą do obluźnienia zębów, stanu zapalnego dziąseł i próchnicy.

Przy powierzchniowym zapaleniu jamy ustnej psy ślinią się, mają mniejszy apetyt, wydają się stale przeżuwać pokarm. Stosowanie prawidłowego odżywiania pokarmem półpłynnym i płukanie jamy ustnej roztworem nadmanganianu potasu daje wyniki pozytywne.

Głębokie zapalenie powoduje powstawanie pęcherzy i wrzodów. Język pokryty jest białawym nalotem, śluz zabarwiony krwią. Leczenie jest długie i trudne, może być przeprowadzone tylko przez lekarza weterynarii.

Cecha ta jest zróżnicowana przede wszystkim w zależności od rasy. Niektóre rasy wyżłów cechuje duża “radość wody”, inne przejawiają niechęć do wody. Można tu wprowadzić pewną prawidłowość. Otóż wszystkie wyżły o sierści szorstkowłosej lub długiej bardzo chętnie pracują w wodzie, natomiast krótkowłose mają opory. Jest to zrozumiałe, ponieważ psy krótkowłose marzną w naszych zimnych wodach, jak również bardziej są narażone na skaleczenia ostrymi szuwarami wodnymi. Również obfita szata powoduje szybsze przegrzanie organizmu i w związku z tym taki pies odczuwa chęć ochłodzenia się w wodzie. Inne rasy na ogól nie lubią pracy w wodzie, ale i w takiej regule są oczywiście wyjątki.
Wszystkie wymienione zalety psa myśliwskiego wymagają rozwijania oraz doskonalenia. Metody postępowania mogą być różne, zależnie od typu psa i stopnia posiadanych cech wrodzonych.

Jest to cecha wrodzona, dziedziczna, ale również zróżnicowana w rasach. Wyżły na ogół nie przejawiają zbytniej ciętości wobec drapieżników, w przeciwieństwie do terierów czy jamników, które są wyjątkowo cięte. Wyżły angielskie w ogóle nie przejawiają chęci ataku na drapieżnika. Natomiast wyżły kontynentalne - weimarski, szorstkowłosy
niemiecki i czeski fousek - chętnie i z pasją atakują. Bardzo dużo zależy od właściwego szkolenia psa już od wieku młodzieńczego.

U szczeniaków ciętość przejawia się gonieniem i oszczekiwaniem kota. Trzeba więc takiego szczeniaka zachęcać i chwalić, zważając jednak, by nie nastąpiło spotkanie nos w nos. W takich sytuacjach kot jest niebezpieczny. Na ogół atakowany kot chroni się na drzewo, wówczas nie przeszkadzajmy psu oszczekiwać go, a raczej zachęcajmy do tego. Ciętość powinna przejawiać się odwagą i nieustępliwością w atakowaniu. Starsze psy powinny już zdecydowanie atakować kota, jak również muszą być nieustępliwe w swojej postawie wobec innych psów. Teriery mają niezwykłą, wrodzoną umiejętność błyskawicznego zdławienia kota, mimo że kot w swoim działaniu jest równie szybki. Wyżły nie są tak precyzyjne i szybkie, nieraz w starciu obrywają po pysku. Szczególnie niebezpieczny jest atak kota na oczy psa. Najlepiej jeżeli walka z kotem odbywa się przy udziale starszego, doświadczonego psa.

Na ogół już po pierwszymbezpośrednimstarciuzkotem będziemy mogli przekonać się, czy nasz pies będzie ostry i odważny wobec drapieżników. W krótkiej błyskawicznej walce pies może odnieść j akieś bolesne zadrapanie pyska czy nosa; jeżeli to go nie zniechęci, aprzeciwnie, wzbudzi w nim jeszcze większą pasję i zaciętość, to na pewno i wobec innych drapieżników wykaże odwagę i ostrość. Żeby natomiast nie dopuścić do zniechęcenia psa, należy rozważnie postępować ze szczeniakiem w jego pierwszych kontaktach z kotem. Koty reprezentują jedną z grup drapieżników i jako takie są naturalnym wrogiem psów. W Polsce spotyka się bardzo wiele kotów na wpół zdziczałych, poluj ącyeh w polu i w lesie na drobną zwierzynę. W głębi lasu można spotkać koty całkowicie zdziczałe, zaczajone na drzewach i polujące z nich, podobnie jak to robią żbiki. Mając 8 lat zostałem dotkliwie pogryziony w lesie przez takiego zdziczałego kota, do dzisiejszego dnia mam blizny na ręce, gdyż moje ramię zostało poszarpane w błyskawicznym ataku. W lasach spotkać można również krzyżówkę żbika z kotem domowym. Tak więc polując pies zawsze może natknąć sięnakota. Kotyjako szkodniki podlegają odstrzałowi wpolu i w lesie.
W lesie kot jest dla psa praktycznie nieosiągalny, gdyż chroni się na drzewo, ale pies powinien oszczekiwaniem oznajmić jego obecność. Natomiast w polu, gdzie nie ma drzew, pies ma szansę na dojście i zdławięnie kota. Może to jednak być niebezpieczne dla myśliwego, gdyż kot w panicznym strachu dąży w ucieczce do jakiegoś drzewa, by móc się schronie. Ponieważ wokół nie ma drzew, a jedynym wysokim punktem jest myśliwy, skacze więc na niego, na głowę, wczepiając się pazurami, i może bardzo dotkliwie poranić twarz czy oczy, bo nie jest łatwo takiego zwierzaka zrzucić z siebie.

Pies, który odbył praktykę w walce z kotami, będzie ostry i odważny wobec innych drapieżników, takich jak lisy, wszystkie zwierzęta z rodziny łasicowatych, kuny, borsuki itp.
Rasy używane do polowań na dziki mają wrodzoną, wysoce rozwiniętą ostrość i odwagę w atakowaniu wszystkich drapieżników. Niezależnie od cech wrodzonych, myśliwy powinien ustawicznie doskonalić ciętość psa na drapieżniki. Pies powinien zdławione lub ustrzelone drapieżniki przynosić do myśliwego - aportować.

Sposób szukania zwierzyny jest cechą wrodzoną, zróżnicowaną w zależności od rasy i indywidualnych cech poszczególnych psów. Inaczej będzie wyszukiwał zwierzynę wyżeł, inaczej terier lub jamnik. Wyszukiwanie zwierzyny jest częścią polowania, zdobywania przez psa pożywienia. Przez wieki psy wypracowały sobie system poszukiwania zwierzyny, najbardziej celowy i przystosowany do możliwości rasy. Odpowiednie sposoby szukania zwierzyny są genetycznie przekazywane z pokolenia na pokolenie. Oceniając ogólnie - sposób szukania powinien być celowy. Pies powinien okładać pole czy las w taki sposób, by nie pominąć terenu, na którym mogła ukryć się zwierzyna. Jednocześnie okładanie powinno być jak najszybsze, a więc w galopie, przy tym uwzględniające kierunek wiatru, pomocny do zwietrzenia zwierzyny.

Wszystkie elementy poszukiwania zwierzyny przez psy człowiek przystosował do swoich potrzeb polowania, wykorzystując predyspozycje poszczególnych ras. Przez odpowiednie szkolenie spowodował taką wspólność polowania z psem, która jest najbardziej wydajna przy posługiwaniu się bronią palną.

Pasja myśliwska jest wykładnikiem typu psa, szczególnie w wieku młodzieńczym. Miody pies pobudliwy szybciej i bardziej emocjonalnie będzie reagował na zwierzynę niż pies zrównoważony. Ale wcale nie jest pewne, że pies zrównoważony, poprzez odpowiednie postępowanie, nie dorówna psu pobudliwemu lub nie przewyższy go pasją. Mimo że pies genetycznie przejmuje po rodzicach pewne cechy charakteru, w tym mniejszą lub większą pasję myśliwską, to jednak poprzez odpowiednie postępowanie i szkolenie można ją rozwinąć, atrudniej ją wyhamować. Zbyt duża pasja myśliwska kłóci się z posłuszeństwem!

Każdy miody pies nie bardzo jeszcze wie, co to jest zwierzyna, chociaż instynkt pokarmowy i pochodny instynkt myśliwski zaczynają już działać, a więc jest to już moment, w którym nasza ingerencja będzie bardzo pożądana. Zapoznając psa ze zwierzyną, zaczynamy rozbudzać w nim pasję myśliwską. Zachęcamy go do szukania zwierzyny, naprowadzamy na gorące tropy, cały czas angażując się osobiście. Co to jest “osobiste zaangażowanie”? Otóż chodzi o to, by wychowawca tak był wewnętrznie napięty i zemocjonowany poszukiwaniem zwierzyny i jej gorącym tropem, aby pies to odczuł. Poparte to powinno być gestami i głosem wyrażającym emocje; sens słów jest tu obojętny, ważna jest intonacja głosu. Gdy pies zaczyna węszyć jakiś ślad, natychmiast włączamy się, gdy zrobi stójkę, już z daleka, idąc do niego, włączamy się głosem, przy czym intonacja głosu powinna być chwaląca i podniecająca. Nasza emocja i zaangażowanie myśliwskie zaczną oddziaływać na psa.

Jeszcze o kontrowersyjnej sprawie gonu psa za zającem. Jest niewątpliwe, że młody pies goniący zające nabiera dużej pasji myśliwskiej, ale trzeba wiedzieć, że karanie młodych psów za gonienie zajęcy może fatalnie odbić się na ich dalszej myśliwskiej pracy i wyszkoleniu. Pies jest jeszcze nie ustabilizowany psychicznie, nie opanowany przez wychowawcę, nie rozumiejący, o co mu chodzi. Jeśli dodatkowo zakazy gonienia egzekwowane są ostro, rygorystycznie, gwałtownie, to pies jest zestresowany, zastraszony, przy czym zaczyna być “chytry” - wyłamuje się z posłuszeństwa. Postępowanie takie jest szczególnie niebezpieczne u psów ras angielskich i wyżla niemieckiego krótkowłosego, które przygotowywane są do Field trialsów. W konkurencjach “Derby” (Field trialsy dla młodych psów) psy muszą respektować zające. Wychowawca ma mało czasu na przygotowanie psa, używa więc środków drastycznych, by szybko i gruntownie odzwyczaić psa od gonienia. Późniejsze konsekwencje takiego szkolenia mogą być bardzo przykre.

Jeśli już zdecydujemy się na wzbudzanie pasji psa, zezwalając mu na gon zajęcy, to należy zachować pewne reguły. Wychowawca nie bierze w tym udziału, jest obojętny, psa nie gani ani nie chwali; zachowuje się tak, jakby tej pogoni nie widział, przy tym nie odwołuje psa, który na pewno sam wróci.

Pies jest zwierzęciem stadnym i potomkiem dzikich, mięsożernych zwierząt. Rozwinęły się u niego zmysły w inny sposób, niż u człowieka. Chcąc psa odpowiednio wychować należy przestawić się na jego sposób myślenia; można wtedy przewidzieć jego reakcje i nie będą nas one dziwić.

Zastanówmy się przede wszystkim, czy pies myśli. Nasze wątpliwości rozstrzyga Encyklopedia Popularna PWN, wyd. 2, Warszawa 1982. Na str. 497 znajduje się hasło — Myślenie obrazowo-ruchowe: „myślenie dokonujące się w bezpośrednim działaniu, wyłącznie na podstawie spostrzeżeń, przypomnień i operacji ruchowych na konkretnych przedmiotach; występuje u zwierząt i dzieci”!!! Dowód ten przytaczam tej, na szczęście, niewielkiej już grupie niedowiarków, która sądzi, że pies kieruje się wyłącznie odruchami warunkowymi.